جاوید قربان‌اوغلی، دیپلمات پیشین، در گفت‌وگو با «چندثانیه» درباره پیشنهاد پیوستن ایران به «پیمان مکه» گفت:

هنوز خیلی زود است که درباره «پیمان مکه» موضع‌گیری شود. به‌ویژه در سطح دولت و نظام، باید منتظر جزئیات این پیمان باشیم؛ چراکه فارغ از مثبت یا منفی بودن پیوستن ایران، این موضوع یک‌طرفه نیست و طرف مقابل نیز باید با عضویت ایران موافقت کند.

چه تضمینی وجود دارد که آنها با پیوستن ایران موافقت کنند؟ بنابراین، پیش از هر اقدام عجولانه، باید ارزیابی‌های اولیه انجام شود. توجه داشته باشیم که پیش از «پیمان مکه»، شاهد امضای پیمان دفاعی مشترک میان عربستان و پاکستان نیز بودیم.

از سوی دیگر، ترکیه عضو ناتو است و آمریکا پایگاه بزرگی در این کشور دارد. ترکیه همچنین به دنبال دریافت جنگنده‌های اف۳۵ و پیوستن به اتحادیه اروپا است. این مسائل با رویکردی که «پیمان مکه» را در تقابل با غرب و به‌طور مشخص اسرائیل تعریف کند، در تناقض است.

نمی‌دانم آقای رمضان‌زاده چگونه به این تحلیل و نظر رسیده است. تحلیل و نگاه ایشان به «پیمان مکه» عجیب است.

اهداف ترکیه و پاکستان نیز با یکدیگر همپوشانی ندارد. هرکدام با نگاه خاص خود و با توجه به جایگاه عربستان و منابع مالی این کشور به این پیمان پیوسته‌اند. پاکستان یک قدرت اتمی است و در حال حاضر هند را به‌عنوان رقیب و تهدید اصلی خود در نظر می‌گیرد.

بعید می‌دانم دو کشور دیگر، یعنی عربستان و ترکیه، در صورت وقوع جنگ میان هند و پاکستان آمادگی ورود به جنگ به نفع پاکستان را داشته باشند. همان‌طور که در یک جنگ احتمالی میان ایران و عربستان نیز بعید است این دو کشور بتوانند به نفع عربستان وارد جنگ شوند.

بنابراین، اساساً بعید می‌دانم «پیمان مکه» امکان اجرایی شدن داشته باشد؛ همان‌طور که پیمان دفاعی عربستان و پاکستان نیز در عمل فراتر از چند صفحه کاغذ نرفت.

شاید بهتر باشد ایران ابتکار تشکیل یک «اتحادیه دفاعی» میان کشورهای اسلامی را با انعطاف و با در نظر گرفتن همه ملاحظات سیاسی و فرهنگی مطرح کند.

جهت‌گیری اولیه این ابتکار نباید بر شعارهای ایدئولوژیک استوار باشد و به‌ویژه نباید ماهیتی ضدغربی یا ضداسرائیلی داشته باشد.