به گزارش تازهنیوز، رسانهها برای حفظ حق مالکیت محتوای خود و شرکتهای هوش مصنوعی برای گسترش محصولاتشان وارد معاملهای شدهاند که منافع دو طرف در آن لزوماً همسو نیست. از یک سو، رسانههایی مانند سیانان و فایننشالتایمز میخواهند بابت استفاده از گزارشهایشان درآمد کسب کنند؛ از سوی دیگر، گوگل با استفاده از همین محتواها قابلیتهای هوش مصنوعی خود را توسعه میدهد؛ قابلیتهایی که ممکن است مخاطب را از مراجعه مستقیم به سایت رسانهها بینیاز کنند. توافق تازه گوگل با رسانههای خبری، پرسشی اساسی را مطرح میکند: آیا رسانهها با دریافت پول، آینده اقتصادی خود را نجات میدهند یا برای رقیبی خوراک فراهم میکنند که میتواند مخاطبانشان را از آنها بگیرد؟
معاملهای که بیش از ۴۰۰ رسانه را دربر گرفته است
گوگل در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که برنامه خبری مبتنی بر هوش مصنوعی این شرکت اکنون بیش از ۴۰۰ نشریه در سراسر جهان را شامل میشود. سیانان، آکسیوس و فایننشالتایمز از جمله رسانههایی هستند که به این برنامه پیوستهاند.
بر اساس توافقها، رسانههای شرکتکننده حقوق گستردهتری برای استفاده از محتوای خود در اختیار گوگل قرار میدهند و در مقابل، بابت ارائه و استفاده از این محتواها برای توسعه قابلیتهای هوش مصنوعی پول دریافت میکنند. گوگل میگوید این قابلیتها میتوانند شامل مرورهای تفصیلی مقالات و خلاصههای صوتی اخبار باشند و با ذکر منبع و ارائه لینک مستقیم، مخاطبان را به رسانههای اصلی متصل کنند.
بااینحال، جزئیات مالی توافق سیانان منتشر نشده است. همچنین مشخص نیست هر رسانه دقیقاً چه مبلغی دریافت میکند و این درآمد تا چه اندازه میتواند کاهش احتمالی درآمدهای دیگر را جبران کند.
تضاد منافع؛ رسانه به پول نیاز دارد، هوش مصنوعی به محتوا
مشکل اصلی در ظاهر این توافق نیست؛ بلکه در رابطه اقتصادی دو طرف نهفته است. رسانهها برای تولید خبر هزینه میکنند، خبرنگار به میدان میفرستند، منابع راستیآزمایی میکنند و برای اعتبار خود سرمایهگذاری میکنند. شرکتهای هوش مصنوعی نیز برای ارائه پاسخهای دقیقتر و جذابتر به محتوای باکیفیت نیاز دارند.
اما این همکاری میتواند به رقابتی پیچیده تبدیل شود. هرچه ابزارهای هوش مصنوعی پاسخهای کاملتری به پرسشهای کاربران بدهند، احتمال دارد بخشی از مخاطبان بدون ورود به وبسایت رسانه، اطلاعات موردنیازشان را دریافت کنند. در چنین شرایطی، شرکتی که از محتوای رسانه استفاده میکند، ممکن است همزمان به رقیبی برای همان رسانه در جذب توجه مخاطب تبدیل شود.
این تضاد بهویژه برای رسانههایی جدی است که بخش مهمی از درآمدشان از تبلیغات دیجیتال و بازدید صفحات تأمین میشود. دریافت حق مجوز محتوا میتواند درآمد تازهای ایجاد کند، اما اگر جایگزین بازدید، اشتراک یا درآمد تبلیغاتی ازدسترفته نشود، معامله الزاماً به نفع رسانه نخواهد بود.
آیا رسانهها کنترل محتوای خود را حفظ میکنند؟
توافق با گوگل بهخودیخود به معنای واگذاری کامل مالکیت محتوای رسانهها نیست؛ بااینحال، دامنه حقوق اعطاشده، نحوه استفاده از محتوا و امکان کنترل کاربردهای بعدی آن، پرسشهایی تعیینکنندهاند.
رسانههای بزرگ مانند سیانان و فایننشالتایمز احتمالاً قدرت مذاکره بیشتری دارند، اما برای رسانههای کوچکتر، دستیابی به شرایط منصفانه ممکن است دشوارتر باشد. وقتی مبالغ، جزئیات مجوزها و معیارهای انتخاب شرکای تجاری شفاف نباشند، ارزیابی منصفانهبودن توافقها نیز دشوار میشود.
از طرف دیگر، رسانهها نمیتوانند صرفاً با دریافت پول از شرکتهای فناوری، مسئله وابستگی به پلتفرمها را حل کنند. اگر مسیر کشف خبر و دسترسی به مخاطب بیش از پیش در اختیار ابزارهای هوش مصنوعی قرار گیرد، قدرت چانهزنی رسانهها ممکن است در بلندمدت کاهش یابد.
پول امروز، وابستگی فردا؟
توافق گوگل با رسانهها میتواند گامی به سوی بهرسمیتشناختن ارزش اقتصادی روزنامهنگاری در عصر هوش مصنوعی باشد. اما موفقیت این مدل به میزان پرداختها، شفافیت قراردادها، حفظ امکان دسترسی مستقیم مخاطبان و قدرت رسانهها برای کنترل استفاده از محتوایشان بستگی دارد.
مسئله دیگر فقط این نیست که شرکتهای هوش مصنوعی باید برای اخبار پول بدهند یا نه؛ پرسش مهمتر این است که آیا این پرداختها به حفظ استقلال اقتصادی رسانهها کمک میکنند یا بهتدریج آنها را به تأمینکنندگان محتوای پلتفرمهایی تبدیل میکنند که خودشان کنترل بیشتری بر توزیع اطلاعات دارند.