فعالیت پلتفرم‌های آنلاین خرید و فروش طلا در ماه‌های اخیر با چالش‌های متعددی از جمله اختلاف بر سر مرجع صدور مجوز، نحوه نظارت بر معاملات، ضمانت تحویل طلا و نگرانی درباره امنیت دارایی کاربران همراه بوده است. در همین حال، بانک مرکزی اعلام کرده است که صدور مجوز فعالیت این پلتفرم‌ها در حیطه اختیارات این بانک نیست و مسئولیت مجوزدهی باید در چارچوب مقررات و با مشارکت نهادهای صنفی و نظارتی مربوط دنبال شود. این موضع، بار دیگر اختلاف میان اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی و اتحادیه طلا و جواهر را بر سر مرجعیت قانونی و تخصصی صدور مجوز و نظارت بر این کسب‌وکارها برجسته کرده است.
از یک سو، اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی بر نقش خود در صدور مجوز و ساماندهی فعالیت این پلتفرم‌ها تاکید دارد و از سوی دیگر، اتحادیه طلا و جواهر معتقد است نظارت بر معاملات طلا به دانش و تخصص صنفی نیاز دارد و باید در اختیار اتحادیه تخصصی این حوزه باشد. در کنار این اختلاف نهادی، گزارش‌هایی از مشکلات کاربران در خرید آنلاین طلا، ابهام در تضمین موجودی و تحویل طلا و همچنین مواردی از اختلاف بر سر عیار و اصالت کالا مطرح شده است. در چنین شرایطی، تعیین مرجع پاسخگو در برابر تخلفات و زیان احتمالی کاربران اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اما اختلاف بر سر مرجعیت صدور مجوز و نظارت بر پلتفرم‌های آنلاین طلا از کجا آغاز شده و اتحادیه طلا چه ایرادهایی به سازوکار فعلی دارد؟
در حال حاضر برخی کسب‌وکارها برای فعالیت در فضای مجازی از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی مجوز دریافت می‌کنند، در حالی که اتحادیه تخصصی هر حوزه نیز باید امکان اظهارنظر درباره ابعاد فنی و تخصصی آن فعالیت را داشته باشد
نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران به تجارت‌نیوز گفت: «مصوبه اخیر هیات عالی نظارت، تصمیمی کلی درباره همه اتحادیه‌ها و اصناف کشور است و به‌طور مشخص به اتحادیه طلا یا پلتفرم‌های آنلاین مربوط نمی‌شود.»
بذرافشان در واکنش به انتشار این خبر توضیح داد: «این تصمیم در هیات عالی نظارت مطرح شده و موضوع آن، کلیه اتحادیه‌ها و صنوف کشور است. بر اساس این تصمیم، اتحادیه‌های تخصصی هر صنف و صنعت می‌توانند درباره فعالیت‌های مجازی مرتبط با حوزه خود، نظر تخصصی و فنی ارائه دهند. این موضوع هنوز ابلاغ رسمی نشده و برای اجرا باید مراحل قانونی و اداری خود را طی کند.»
او افزود: «در حال حاضر برخی کسب‌وکارها برای فعالیت در فضای مجازی از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی مجوز دریافت می‌کنند، در حالی که اتحادیه تخصصی هر حوزه نیز باید امکان اظهارنظر درباره ابعاد فنی و تخصصی آن فعالیت را داشته باشد. موضوع مطرح‌شده در هیات عالی نظارت نیز ناظر بر همین مساله است.»
بذرافشان با تاکید بر اینکه مصوبه یادشده مختص حوزه طلا نیست، گفت: «این تصمیم درباره تمام اتحادیه‌ها، صنوف و صنایع کشور مطرح شده و ارتباط مشخصی با پلتفرم‌های آنلاین طلا ندارد. هنوز نیز ابلاغ رسمی صورت نگرفته است. ابتدا باید مراحل مربوط به تصویب و ابلاغ طی شود و پس از آن می‌توان درباره اجرای آن صحبت کرد. بنابراین نباید این خبر را به‌عنوان تصمیمی اختصاصی درباره اتحادیه طلا یا پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا تلقی کرد.»
فعالیت در حوزه طلا، فارغ از اینکه به شکل فیزیکی یا در بستر فضای مجازی انجام شود، باید تحت نظارت اتحادیه تخصصی این صنف قرار بگیرد
رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران در پاسخ به این پرسش که از نظر این اتحادیه، صدور مجوز فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا باید بر عهده کدام نهاد باشد، اظهار کرد: «نظر ما این است که فعالیت در حوزه طلا باید زیر نظر اتحادیه تخصصی این صنف قرار بگیرد. ما از دو سال پیش این موضوع را پیگیری کرده‌ایم و از طریق مکاتبات و حضور در جلسات، مسائل و مشکلات احتمالی این حوزه را برای مسئولان تشریح کرده‌ایم.»
او ادامه داد: «اتحادیه طلا یک اتحادیه تخصصی و فنی است. برای فعالیت در این حوزه باید نهادی مسئول صدور مجوز و نظارت باشد که از دانش و تخصص لازم برخوردار باشد و بتواند ابعاد مختلف فعالیت را بررسی کند.»
بذرافشان افزود: «ما معتقدیم فعالیت در حوزه طلا، فارغ از اینکه به شکل فیزیکی یا در بستر فضای مجازی انجام شود، باید تحت نظارت اتحادیه تخصصی این صنف قرار بگیرد؛ البته تصمیم‌گیری نهایی در این زمینه بر عهده مراجع قانونی است.»
در ساختار اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، تخصص مرتبط با حوزه طلا وجود ندارد
بذرافشان در تشریح انتقادهای اتحادیه طلا از شیوه فعلی نظارت بر پلتفرم‌های آنلاین گفت: «یکی از مسائل اصلی این است که در ساختار اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، تخصص مرتبط با حوزه طلا وجود ندارد. این اتحادیه به کسب‌وکارهای مختلف مجوز می‌دهد، اما نظارت بر فعالیت‌هایی مانند خرید و فروش طلا به شناخت تخصصی از این بازار نیاز دارد. مشکلاتی که امروز در این حوزه مشاهده می‌شود، همان مواردی است که طی دو سال گذشته درباره آنها هشدار داده‌ایم.»
طلا از جمله فلزات گران‌بهاست و فعالیت در این بازار به دلیل ماهیت کالا و ارزش اقتصادی آن، نیازمند نظارت دقیق و تخصصی است
بذرافشان با اشاره به حساسیت معاملات طلا افزود: «طلا از جمله فلزات گران‌بهاست و فعالیت در این بازار به دلیل ماهیت کالا و ارزش اقتصادی آن، نیازمند نظارت دقیق و تخصصی است. در حال حاضر مواردی از عرضه سکه‌های تقلبی یا غیربانکی در بازار مشاهده می‌شود و مراجعاتی نیز به اتحادیه صورت می‌گیرد که در آنها خریداران پس از خرید از برخی صفحات و پلتفرم‌ها، با مشکل عیار طلای خریداری‌شده مواجه شده‌اند.»
در صورتی که نظارت بر فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا با حضور اتحادیه تخصصی و هماهنگی با دستگاه‌ها و نهادهای ذی‌ربط انجام شود، می‌توان از بروز بسیاری از این مشکلات و آسیب‌ها جلوگیری کرد
رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران تاکید کرد: «در صورتی که نظارت بر این فعالیت‌ها با حضور اتحادیه تخصصی و هماهنگی با دستگاه‌ها و نهادهای ذی‌ربط انجام شود، می‌توان از بروز بسیاری از این مشکلات و آسیب‌ها جلوگیری کرد. این مساله هم به نفع مردم و خریداران است و هم می‌تواند به ساماندهی فعالیت‌ها در صنعت طلا کمک کند.»
او در پایان گفت: «هدف این است که مردم با اطمینان بیشتری معاملات خود را انجام دهند و در صورت بروز تخلف نیز امکان پیگیری تخصصی وجود داشته باشد.»