به گزارش فرارو، به نقل از آکسیوس، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا قرار است روز دوشنبه با نخست‌وزیر قطر دیدار کند؛ نشستی که محور اصلی آن تلاش برای دستیابی به آتش‌بس جدید و ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای با ایران خواهد بود. هم‌زمان، میانجی‌گران منطقه‌ای در تلاش هستند واشنگتن و تهران را به توافقی مرحله‌ای برسانند تا ضمن کاهش تنش نظامی، مسیر گفت‌وگوهای هسته‌ای دوباره باز شود.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر که طی هفته‌های گذشته نقش محوری در میانجی‌گری میان ایران و آمریکا داشته، از ترامپ می‌خواهد فرصت بیشتری به دیپلماسی بدهد. با این حال، هنوز مشخص نیست رئیس‌جمهور آمریکا تا چه زمانی حاضر است از گزینه نظامی فاصله بگیرد.
ترامپ فعلاً از تشدید جنگ استقبال نمی‌کند
ترامپ همچنان تمایل دارد تلاش‌های دیپلماتیک ادامه پیدا کند تا مشخص شود امکان دستیابی به توافق وجود دارد یا خیر. او در مصاحبه‌ای با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس که جمعه ضبط و یکشنبه پخش شد، گفت به دنبال تشدید جنگ نیست. رئیس‌جمهور آمریکا اظهار داشت: «فکر نمی‌کنم دلیلی برای این کار وجود داشته باشد.» او همچنین با اشاره به وضعیت مواد هسته‌ای ایران مدعی شد این مواد زیر هزاران تُن سنگ مدفون شده‌اند. با وجود این اظهارات، گزینه نظامی همچنان روی میز واشنگتن قرار دارد. منابع آگاه می‌گویند اگر ترامپ تصمیم به ازسرگیری حملات بگیرد، ارتش آمریکا برای اجرای سریع عملیات آمادگی دارد.
بر اساس اطلاعات منابع آگاه، نخست‌وزیر قطر قرار است پیش از دیدار با ترامپ، به‌طور جداگانه با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا نیز گفت‌وگو کند. ونس طی دو هفته گذشته شخصاً درگیر مذاکرات غیرمستقیم با ایران بوده و تقریباً هر روز با نخست‌وزیر قطر تماس داشته است. این نقش فعال نشان می‌دهد کاخ سفید همچنان بخشی از ظرفیت سیاسی خود را برای یافتن راه‌حل دیپلماتیک به کار گرفته است. قطر در این روند تنها نیست. پاکستان، عربستان سعودی، مصر و ترکیه نیز در رایزنی‌های منطقه‌ای برای نزدیک کردن مواضع تهران و واشنگتن مشارکت دارند.
جزئیات طرح دو روزه برای بازگشت به مذاکره
محور اصلی تلاش‌های میانجی‌گران، پیش‌نویس پیشنهادی است که مجموعه‌ای از اقدامات متقابل را در یک بازه دو روزه پیش‌بینی می‌کند. هدف این طرح، ایجاد اعتماد اولیه میان دو طرف و فراهم کردن زمینه برای توافقی گسترده‌تر عنوان شده است. بر اساس این پیشنهاد، روز نخست با اقدام آمریکا آغاز می‌شود: واشنگتن محاصره دریایی ایران را لغو می‌کند و بخشی از دارایی‌های بلوکه شده ایران را آزاد خواهد کرد.در مقابل، ایران دعوت رسمی از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای اعزام بازرسان به تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده صادر می‌کند. این اقدام قرار است بر مبنای توافقی انجام شود که به گفته منابع منطقه‌ای، یک سال پیش در قاهره حاصل شده بود. در روز دوم، تنگه هرمز بازگشایی می‌شود و پس از آن مذاکرات هسته‌ای از سر گرفته خواهد شد. محور اصلی این گفت‌وگوها، تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران خواهد بود.
عراقچی: توپ در زمین واشنگتن است
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه اعلام کرد تهران همچنان در انتظار پاسخ آمریکا به آخرین پیشنهاد ارائه‌شده است. او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که رأی‌دهندگان آمریکایی انتخاب خود را انجام داده‌اند و اکنون نوبت کاخ سفید است که تصمیم بگیرد. عراقچی تأکید کرد پیشنهاد دو روزه ایران همچنان پابرجاست و اگر شروط تهران از جمله پایان جنگ در همه جبهه‌ها پذیرفته شود، نتایج آن آشکار خواهد شد. او در مقابل هشدار داد که انتخاب مسیر جنگ با واکنش نیروهای ایرانی روبه‌رو خواهد شد. این موضع‌گیری نشان می‌دهد تهران تلاش دارد مسئولیت پیشرفت یا شکست مسیر دیپلماتیک را متوجه واشنگتن کند و لغو درگیری‌ها را به‌عنوان یکی از شروط اصلی توافق مطرح سازد.
روبیو: مذاکرات هنوز به پیشرفت جدی نرسیده است
در سوی مقابل، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ارزیابی محتاطانه‌تری از روند گفت‌وگوها ارائه کرد. او روز یکشنبه، پیش از سفر به پاریس برای شرکت در نشست وزیران خارجه گروه هفت، گفت نمی‌توان مذاکرات را در آستانه یک پیشرفت مهم توصیف کرد. روبیو تأکید کرد ترامپ ترجیح می‌دهد اختلافات از مسیر دیپلماسی حل‌وفصل شوند، اما این مسیر همیشه امکان‌پذیر نیست. او مطالبات ایران را نه‌تنها غیرقابل‌قبول، بلکه در برخی موارد «افراطی، مضحک و غیرواقع‌بینانه» توصیف کرد.
فرصت دیپلماسی در سایه تهدید نظامی
دیدار ترامپ و نخست‌وزیر قطر در شرایطی برگزار می‌شود که دو طرف هنوز درباره شروط اصلی توافق اختلاف دارند. طرح دو روزه میانجی‌گران می‌تواند راهی برای کاهش تنش و بازگشت به مذاکرات باشد، اما اجرای آن مستلزم توافق بر سر اقدامات متقابل از جمله رفع محاصره دریایی، آزادسازی دارایی‌ها، بازرسی‌های هسته‌ای و بازگشایی تنگه هرمز است.
در عین حال، آمادگی نظامی آمریکا و هشدارهای متقابل تهران و واشنگتن نشان می‌دهد پنجره دیپلماسی با خطر بسته شدن روبه‌روست. دیدار دوشنبه می‌تواند مشخص کند ترامپ تا چه اندازه حاضر است برای رسیدن به توافق به میانجی‌گری قطر و دیگر کشورهای منطقه فرصت بدهد.